Monetair beleid en begrotingsbeleid vragen om alertheid

Renteverhoging ECB
De Europese Centrale Bank verhoogde in haar aprilvergadering voor het eerst sinds drie jaar weer eens de rente. Ook op andere plaatsen gaan er steeds meer stemmen op om de verruimende monetaire politiek te beëindigen, overigens zonder dat renteverhogingen aanstaande lijken. Samen met de begrotingsmaatregelen die landen nemen of nog moeten nemen (zoals in de VS), zorgt dit ervoor dat de huidige sterke wereldwijde economische groei niet goed houdbaar lijkt.

Beperkte effecten monetair beleid
De doelstellingen van monetaire politiek kunnen verschillen. Zo let de Amerikaanse centrale bank, de Fed, zowel op werkloosheid als inflatie. De ECB streeft naar een inflatiepercentage van net onder de 2%. Daarbij maakt het minder uit of olieprijzen dan wel loonkosten prijsstijgingen veroorzaken. Het is daarom logisch dat de ECB de eerste stap nam. De ECB schat de inflatierisico's hoog in, terwijl de Fed juist bang is voor deflatie en daarom Amerikaanse staatsschulden opkoopt. Of het monetaire beleid succes heeft, is deels te zien aan geldgroei en kredietverlening. De VS en de eurozone scoren wat dat betreft maar een heel mager plusje, dat niet verbetert.

Weinig krediet en hoge spaarquota
Het punt blijft dat monetaire beleidsmakers banken tijdens een kredietcrisis nauwelijks kunnen aanzetten tot kredietverstrekking. Ook gaan consumenten door met sparen, ondanks zeer lage rentetarieven. De Fed heeft via haar drastische maatregelen de waarde van de dollar verlaagd en de aandelenkoersen opgestuwd. Net als de rente zijn dat belangrijke transmissiekanalen van monetair beleid. Overigens haalt het niets uit als alle landen tegelijk hun valuta proberen te verlagen. Naast het monetaire beleid is nu ook de discussie over het begrotingsbeleid losgebarsten. Daarbij geldt dat de meeste economen overheidstekorten nuttig vinden, zolang die maar snel weer verdwijnen.

Begrotingsbeleid: wanneer bezuinigen?
Vooral als overheidsuitgaven de productiviteit verhogen en menskracht en machines onderbenut zijn, kunnen deze uitgaven geen kwaad. In de afgelopen jaren gingen investeerders echter steeds scherper letten op tekorten en schulden. Dat deden ze zodanig, dat overheden met een vlekje eerder in een negatieve kredietwaardigheidspiraal terechtkwamen. Veel landen starten daarom relatief vroeg met het terugsnoeien van hun tekorten. Soms voeren ze daarbij aan dat besparingen groei aanwakkeren, omdat een kleine overheid mensen vertrouwen geeft. In het verleden werkten deze bezuinigingen omdat andere economieën goed draaiden. Nu zit bijna de gehele wereld echter in hetzelfde schuitje.

Voortekenen voor aandelenbeleggers
In april zakten belangrijke wereldwijde vertrouwensindicatoren terug van een piek in februari. Dit keerpunt vormde een belangrijke onderbouwing voor de neutralisatie van onze overweging in aandelen, eind februari. De terugtrekking van economische stimulansen door centrale banken en ministers van Financiën vormt een verder aandachtspunt voor aandelen in de komende kwartalen. De voortekenen voor aandelen zijn al met al wat minder positief dan begin dit jaar, maar we verwachten op korte termijn geen recessie. Het totale aandelenklimaat is nog steeds redelijk